Asertywność w biznesie nie jest „miłym dodatkiem”. To fundament efektywnej komunikacji, zdrowych relacji zawodowych i dojrzałego przywództwa. Herbert Fensterheim – amerykański psycholog, jeden z pionierów treningu asertywności – sformułował pięć prostych, ale bardzo głębokich praw, które pomagają ludziom funkcjonować w sposób dojrzały, świadomy i szanujący zarówno siebie, jak i innych.
Jako coach biznesowy często widzę, jak te prawa zmieniają codzienność menedżerów, przedsiębiorców i zespołów. Poniżej pokazuję, jak możesz zastosować je w praktyce.
- Masz prawo do wyrażania siebie, swoich opinii, potrzeb, uczuć – tak długo, dopóki nie ranisz innych
W biznesie często boimy się mówić o swoich potrzebach, bo wciąż pokutuje przekonanie, że „trzeba być twardym”. Jednak niewyrażone potrzeby prowadzą do frustracji, chaosu i braku odpowiedzialności w zespołach.
Jak stosować to prawo w praktyce?
- Mów jasno, czego potrzebujesz do wykonania zadania.
- Komentuj sytuację, a nie człowieka.
- Zamiast tłumić emocje, nazywaj je w sposób nieagresywny.
Przykład:
„Potrzebuję, abyśmy ustalili jasny harmonogram zadań. Kiedy nie znam dat, trudno jest mi planować pracę.”
To komunikat czysty, konkretny, nieatakujący.
- Masz prawo do wyrażania siebie – nawet jeśli rani to kogoś innego – dopóki twoje intencje nie są agresywne
Czasami prawda, nawet wypowiedziana w sposób spokojny, może być dla drugiej osoby niewygodna. Ale unikanie trudnych rozmów kosztuje firmę najwięcej: obniża efektywność, psuje kulturę zespołową, buduje niejasność. Asertywność to nie bycie „miłym”. To bycie uczciwym.
Jak stosować to prawo?
- Mów o faktach, nie o ocenach.
- Patrz w intencję: czy Twoim celem jest jasność, rozwiązanie problemu, współpraca?
- Dopuszczaj, że druga osoba może poczuć dyskomfort – ale to nie znaczy, że ją „ranisz”.
Przykład:
„Zauważyłem, że dwukrotnie nie dotrzymałeś terminu. Musimy to omówić, bo wpływa to na cały projekt.”
To może być trudne do przyjęcia, ale jest potrzebne.
- Masz prawo do przedstawiania innym swoich próśb – dopóki uznajesz, że oni mają prawo odmówić
To prawo jest kluczowe w delegowaniu i zarządzaniu zespołem. Proszenie nie jest oznaką słabości. To umiejętność menedżerska. Jednocześnie musimy zaakceptować, że inni mogą odmówić — i to bez poczucia winy.
Jak stosować to prawo?
- Używaj formy prośby, nie rozkazu — nawet jeśli masz władzę formalną.
- Daj przestrzeń na odmowę lub negocjację.
- Zaakceptuj odmowę bez pretensji.
Przykład:
„Czy możesz przejąć przygotowanie prezentacji na piątkowe spotkanie? Jeśli to dla Ciebie zbyt dużo w tym tygodniu, poszukamy innego rozwiązania.”
To jasne, partnerskie, dojrzałe.
- Są sytuacje, w których kwestia praw poszczególnych osób nie jest jasna. Zawsze jednak masz prawo do przedyskutowania tej sytuacji z drugą osobą
W świecie biznesu często pojawiają się niejednoznaczne sytuacje: konflikt interesów, różne interpretacje obowiązków, odmienne priorytety. Brak jasności rodzi napięcie i domysły. Asertywność daje prawo do szukania klarowności.
Jak stosować to prawo?
- Inicjuj rozmowę, gdy coś jest niejasne.
- Nie zakładaj intencji drugiej strony – zapytaj o nie.
- Traktuj rozmowę jako wspólne szukanie rozwiązania.
Przykład:
„Nie mam pewności, kto jest odpowiedzialny za kontakt z klientem po wdrożeniu. Czy możemy to omówić i ustalić jasny podział?” To zaproszenie do dialogu, a nie zarzut.
- Masz prawo do korzystania ze swoich praw
To prawo jest przypomnieniem: asertywność nie jest przywilejem zarezerwowanym dla osób pewnych siebie. To podstawowy element zdrowej komunikacji. Nikt nie „daje” Ci prawa do asertywności — ono już jest Twoje.
Jak stosować to prawo?
- Przypominaj sobie o nich w sytuacjach stresowych.
- Nie przepraszaj za to, że jesteś szczery.
- Nie „odpuszczaj” tylko dlatego, że boisz się konfrontacji.
- Stawiaj granice — i konsekwentnie ich pilnuj.
Przykład:
„Rozumiem, że ten projekt jest dla Was ważny, ale nie mogę pracować po godzinach. Ustaliłem wcześniej priorytety i chcę się ich trzymać.” Wyrażasz siebie. Dbając o siebie — dbasz też o projekt.
Asertywność to nie narzędzie — to postawa
Asertywność nie jest krzykiem, forsowaniem siły ani agresją w przebraniu szczerości. To umiejętność jasnego, uczciwego, konstruktywnego komunikowania własnych potrzeb i opinii — z równoczesnym szacunkiem dla innych.
Prawa Fensterheima pomagają odbudować coś, co w wielu organizacjach jest deficytowe: kulturę dialogu i odpowiedzialności.
Z ich pomocą:
- szybciej rozwiązujesz konflikty,
- unikasz niedomówień,
- budujesz autorytet,
- tworzysz zdrowsze środowisko pracy,
- rośniesz jako lider.
Jeśli chcesz rozwijać swoje kompetencje asertywnej komunikacji — chętnie Cię w tym poprowadzę.