Czy zdarza Ci się „wybuchnąć” i dopiero po chwili zorientować się, że to nie było konieczne? Czujesz, że w niektórych sytuacjach „ktoś inny” przejmuje stery Twojego zachowania?

To może być Twój… gadzi mózg. Dziś opowiem Ci o koncepcji trójpodziału mózgu według Paula MacLeana – prosto, praktycznie i z narzędziem do pracy nad sobą.

1. Trójpodział mózgu wg Paula MacLeana

MacLean zaproponował, że ludzki mózg ewoluował warstwowo – i że mamy w sobie trzy „mózgi” w jednym:

🦎 Mózg gadzi (pień mózgu) – najstarsza część

• Odpowiada za instynkty: walkę, ucieczkę, przetrwanie.

• Działa automatycznie: oddychanie, trzymanie równowagi, reakcje obronne.

• W stresie przejmuje kontrolę i wyłącza „wyższe funkcje”.

🐒 Mózg ssaczy (układ limbiczny) – emocjonalne centrum

• Odpowiada za emocje, relacje, pamięć emocjonalną.

• Tutaj „rodzą się” złość, lęk, radość, bliskość.

• Wpływa na naszą motywację i potrzeby społeczne.

🧠 Mózg racjonalny (kora nowa) – najwyższy poziom

• To centrum logiki, analizy, planowania, mowy i samorefleksji.

• Pozwala podejmować świadome decyzje i rozwijać się jako osoba.

MacLean pokazał, że często nie działamy racjonalnie, bo starsze części mózgu w stresie „wyłączają” tę nową, logiczną. Najpierw instynkt, potem emocja, dopiero na końcu myśl.

---

2. Jak to działa?

Wyobraź sobie, że Twój mózg to firma:

• Gad (mózg gadzi) to ochroniarz – zawsze czujny, podejrzliwy, pierwszy do reakcji.

• Ssakiem (układ limbiczny) jest dział HR – czuje emocje, troszczy się o relacje.

• Kora nowa to dyrektor – analizuje dane, podejmuje decyzje, planuje przyszłość.

W stresie ochroniarz przejmuje kontrolę i… zamyka dyrektora w gabinecie. Zostajesz z instynktem i emocją – i nie ma komu myśleć.

---

3. Ćwiczenie: Powrót do siebie – „Z mózgu gadziego do racjonalnego”

Cel: wyciszenie reakcji stresowej, aktywacja racjonalnego myślenia.

Ćwiczenie: „Trzy kotwice”

• ZATRZYMAJ CIAŁO
  Stań lub usiądź spokojnie. Poczuj kontakt stóp z podłożem. To sygnał dla mózgu: „Jestem bezpieczny/a”.
• ODDYCHAJ ŚWIADOMIE
  Weź 5 powolnych, głębokich wdechów i wydechów. Licz do 4 przy wdechu i do 6 przy wydechu. Wydłużony wydech uspokaja układ nerwowy.
• NAZWIJ CO SIĘ DZIEJE
  Nazwij, co czujesz: „To strach”, „To złość”, „To napięcie”. Już samo nazwanie emocji aktywuje korę nową.

To ćwiczenie pomaga „przełączyć się” z mózgu gadziego (reaktywnego) na racjonalny (refleksyjny).

W każdej chwili masz w sobie trzy poziomy działania: instynkt, emocję i rozum. Nie chodzi o to, by je zwalczać, ale zrozumieć, kiedy który przejmuje stery – i nauczyć się wracać do równowagi.

Świadomość tego, jak funkcjonuje Twój mózg, to pierwszy krok do życia w większym spokoju i mądrości.

Zapisz to ćwiczenie lub podziel się nim z kimś, kto czasem czuje się „porwany przez emocje”. Może dziś komuś uratujesz dzień.